Елдегі ірі құрылыс компанияларымен өткен кездесуде «Отбасы банк» өкілдері ислам ипотекасын дамыту және оны нарыққа шығару шарттарын қалыптастыру мәселелерін талқылады, деп хабарлайды QazMonitor банктің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.
Банкке азаматтардан ислам ипотекасын іске қосу туралы ұсыныстарды жиі түседі. Ипотека нарығының көшбасшысы ретінде, «Отбасы банк» мұндай өнімдерді енгізуді клиенттердің діни сенімдерін ескере отырып, тұрғын үйді қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейту жолындағы қадам деп санайды.
Қазақстанда исламдық қаржы құралдарына сұраныс жоғары деңгейде қалып отыр. Мұсылмандардың 55%-ына дейіні балама нұсқалардың жоқтығынан дәстүрлі банктік өнімдерді пайдаланады, бірақ таңдау болса, шариат принциптері аясындағы шешімдерді жөн көреді.
Сонымен қатар, 2 миллионнан астам ересек азамат немесе ел халқының шамамен 20%-ы тұрғын үй жағдайын жақсартуға мұқтаж. Екінші деңгейлі банктердің қазіргі ипотекалық бағдарламаларында исламдық қаржыландыру тетіктері қарастырылмаған.
Банкте исламдық қаржыландыруды енгізу бойынша жұмыс тобы құрылып, өнімдердің тұжырымдамасы жасалды. Ислам банкингі тетіктерін қолданыстағы тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесіне бейімдеу бойынша сараптамалық және талдау жұмыстары жүргізілуде, сондай-ақ бейінді бірлестіктермен және нарық қатысушыларымен өзара іс-қимыл жасалып жатыр.
Негізгі міндет - Тұрғын үй құрылыс жинақтары туралы заңға банкке исламдық банк операцияларын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін өзгерістер енгізу болып отыр. Бұл Қазақстанда ислам ипотекасын іске қосу үшін құқықтық жағдай жасайды.
«Біз күн сайын діни себептермен классикалық ипотеканы қабылдамайтын адамдардан өтініштерді қабылдаймыз. Бұл отбасылар өз баспанасына ие болғысы келеді және қаржылық тұрақтылықты қалайды. Ислам ипотекасы олар үшін қолжетімді шешім болуы мүмкін. Біз үшін бұл тек жаңа өнім емес, қаржыландыруға тең қолжетімділік мәселесі. Біз заңнамалық бастамалар бойынша жұмысты бастап кеттік және бұл жобаны дәйекті түрде ілгерілетуді жоспарлап отырмыз», деп атап өтті банк басшысы Ляззат Ибрагимова.
Ислам ипотекасының айырмашылығы неде және оны кім ала алады?
Ислам ипотекасы - бұл қарыз пайызын немесе «рибаны» пайдаланбай баспана сатып алу тәсілі. Банк жылжымайтын мүлікті сатып алып, оны клиентке үстеме бағамен қайта сатады - «мурабаха», немесе кейіннен сатып алу шартымен жалға береді - «иджара».
Басты айырмашылықтары: жасырын пайыздардың болмауы, ашықтық, бағаның бүкіл мерзімге бекітілуі және тәуекелдерді бөлісу. Банк ақшаны пайызға бермейді, ол активті сатып алуға қатысады.
«Мурабаха» құралы аясында банк пәтерді сатып алады және оны қарыз алушыға белгіленген үстеме бағамен бөліп төлеуге сатады. «Иджара» бойынша банк тұрғын үйді сатып алып, оны клиентке жалға береді, ал төлемдердің бір бөлігі пәтер үлесін сатып алуға жұмсалады. Бұл ретте, қарыз алушы төлемді кешіктірсе де, тұрғын үйдің құны өзгермейді, ал айыппұлдар әдетте банктің табысына емес, қайырымдылыққа жұмсалады.
Ислам ипотекасын тек мұсылмандар ғана емес, барлық азаматтар рәсімдей алады.