Қазақстанды жаңалықтар мен шабыт арқылы ашыңыз

STOCKS

  1. Басты бет
  2. Жаңалықтар
  3. Алты алаштың арманын аспанға алып ұшқан қазақ
  1. Жаңалықтар
  2. Жаңалықтар
Astana, Kazakhstan • 26 шілде, 2026 | 12:19
2 мин. - оқу уақыты

Алты алаштың арманын аспанға алып ұшқан қазақ

Халық Қаһарманы, Кеңес Одағының Батыры, қазақтың тұңғыш ғарышкері, даңқты сынақшы-ұшқыш Тоқтар Әубәкіров 80-нің сеңгіріне шыққалы отыр.

Фотосурет ашық дереккөзден алынды
Фотосурет ашық дереккөзден алынды

Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіровтің есімі Қазақстанның ғана емес, әлемдік авиация мен ғарыш тарихында алтын әріппен жазылған. Ол әлемдегі 265-ші, Кеңес Одағындағы 72-ші және Қазақстаннан шыққан тұңғыш ғарышкер ретінде тарихқа енді. 1991 жылғы 2 қазанда Байқоңыр ғарыш айлағынан «Союз ТМ-13» ғарыш кемесімен көкке көтерілген қазақтың қайсар ұлы ғарышта сегіз тәулік болып, ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді.

Тоқтар Әубәкіровтің ғарышқа сапары қазақ халқы үшін ғана емес, күллі түркі дүниесі үшін де айрықша тарихи оқиға болды. Бұл сәт ғасырлар бойы көкке көз тіккен елдің арманын ақиқатқа айналдырған күн ретінде есте қалды.

Алайда Тоқтар Әубәкіров ғарышқа дейін-ақ әлемдік деңгейдегі кәсіби ұшқыш ретінде танылған еді. Ол Кеңес Одағының ең білікті сынақшы-ұшқыштарының бірі болды. Өзінің еңбек жолында әскери мақсаттағы 50-ден астам жаңа ұшақтың сынақ ұшуларын сәтті орындап, аса күрделі авиациялық техникаларды игерді. Оның осындай жетістігі есімінің Гиннестің рекордтар кітабына енуіне себепкер болды.

Аты аңызға айналған ғарышкер Қарағанды облысының Қарқаралы ауданында дүниеге келген. Талай тарихи тұлғаны тудырған қасиетті өңірдің перзенті – әйгілі Қазыбек бидің тікелей ұрпағы. Оның бойындағы батылдық, қайсарлық пен елге деген адалдық осы тектілік қасиетінен де болар.

Ғарыш сапары барысында Тоқтар Әубәкіров Қазақстан үшін маңызды ғылыми бағдарламаны орындады. Ол Арал теңізі өңіріндегі экологиялық жағдайды зерттеп, теңіз табанынан көтерілетін тұзды шаң дауылдарының пайда болу ерекшеліктеріне қатысты тәжірибелер жүргізді. Бұл зерттеулер сол кезеңдегі экологиялық мәселелерді ғарыштан бақылауға бағытталған маңызды ғылыми жұмыстардың қатарында болды.

Ғарышкер үшін бұл сапардың рухани мәні де ерекше еді. Ол өзімен бірге қасиетті Құранның сүресін және Қорқыт ата мәңгілік тыныстаған жерден алынған бір уыс топырақты алып ұшты. Осылайша қазақтың рухани құндылықтары алғаш рет ғарыш кеңістігіне жол тартты.

Көпшілік біле бермейтін тағы бір қыры – Тоқтар Әубәкіров бос уақытында велосипед тебуді ұнатады. Белсенді өмір салтын ұстанатын ол әрдайым спорт пен қозғалысты өмірінің ажырамас бөлігі санайды.

Ғарышкердің арманы бір ғана сапармен шектелмеген. Ол кейінгі жылдары бірнеше рет екінші мәрте ғарышқа ұшуды армандағанын айтқан. Алайда бұл жоспар жүзеге аспаса да, оның алғашқы сапары қазақ халқының тарихындағы ең жарқын белестердің бірі болып қала берді.

The Qazaqstan Monitor сайтында жарияланған мақаладағы тек 30% мәтінді бастапқы көзге міндетті гиперсілтеме берумен пайдалануға болады. Толық мақаланы қайта жариялау үшін редакциядан жазбаша рұқсат қажет.