Қазақстан көктемгі су тасқыны кезеңіне дайындықты күшейтті. Олжас Бектенов төрағалығымен Төтенше жағдайларды жою жөніндегі республикалық жедел штабтың отырысы өтіп, онда өңірлердегі гидрологиялық жағдай мен ықтимал қауіптер талқыланды, деп хабарлайды QazMonitor.
Үкімет мәліметінше, ел бойынша су тасқыны қаупі бар 1242 елді мекен анықталған. Азаматтық қорғау қызметтерінің 39 мыңнан астам қызметкері, сондай-ақ 18 мыңнан астам техника мен арнайы құрал тасқын салдарын жоюға дайын тұр.
Қай өңірлерде қауіп деңгейі жоғары?
Қазгидромет болжамына сәйкес, 2026 жылғы наурыз–сәуір айларында Қазақстанда ауа температурасы климаттық нормадан шамамен 1°C жоғары, ал жауын-шашын мөлшері елдің басым бөлігінде нормадан көп болуы мүмкін. Бұл өз кезегінде өзендердің тасуына әсер етуі ықтимал.
Су тасқыны қаупі жоғары өңірлердің қатарында Ақмола, Қарағанды мен Солтүстік Қазақстан облысы бар. Сонымен қатар Шығыс Қазақстан, Абай, Қостанай, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Павлодар, Түркістан, Алматы, Ұлытау мен Жетісу облыстарында да су басу тәуекелі бары айтылды.
Ал Атырау облысы, Маңғыстау облысы, Қызылорда облысы және Жамбыл облысы өңірлерінде тасқын қаупі салыстырмалы түрде төмен деп бағаланып отыр.
Үкіметтің ақпаратына сәйкес, су тасқыны қаупі бар бес өңірде – Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Абай облыстарында мұз қабатының қалыңдығы 4 см-ге дейін және топырақтың тереңдігі 2 м-ге дейін қатуы байқалып отыр.
Өзендер мен су қоймаларындағы жағдай қалай?
Су ресурстары және ирригация министрлігі дерегінше, елде 1395 гидротехникалық құрылыс бар. Қазір оңтүстік өңірлердегі су қоймалары су жинау режиміне көшкен, ал солтүстік және орталық аймақтарда олар жоспарлы режимде жұмыс істеп тұр.
Тасқынның алдын алу үшін республика бойынша 166 шақырымнан астам өзен арнасы тазартылып, тереңдетілген. Сонымен қатар 830 шақырымнан астам қорғаныс бөгеттері салынды, 1128 шақырым дренаж жүйесі мен каналдар жөнделді, ал жолдарда 934 су өткізу нысаны жаңартылды.
ЖИ және дрондар тасқын қаупін болжайды
Су тасқынын болжау үшін цифрлық технологиялар да қолданылып жатыр. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мәліметінше, Қазақстанда Tasqyn ақпараттық жүйесі арқылы тәуекелдерді модельдеу жүргізіледі. Өткен жылы жүйенің болжамдық дәлдігі орта есеппен 75% болған.
Биыл жүйе Ақмола, Қарағанды, Ақтөбе, Солтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан, сондай-ақ Абай облыстарының 31 елді мекенінде су тасқыны қаупі байқалып отырғанын көрсетті.
Сонымен қатар кей өңірлерде аумақтарды бақылау үшін дрондар пайдаланылады. Олар су деңгейін, бөгеттердің жағдайын және қауіпті учаскелерді онлайн режимде бақылауға мүмкіндік береді.
Үкіметтің тапсырмасы
Премьер-министрдің айтуынша, барлық мемлекеттік органдардың негізгі міндеті — өңірлердің су тасқынына толық дайындығын қамтамасыз ету және оның салдарын барынша азайту.
Өңір әкімдіктеріне елді мекендерден қарды алдын ала шығару, қорғаныс бөгеттерін нығайту, сондай-ақ азық-түлік, жанар-жағармай мен дәрі-дәрмек қорын дайындау тапсырылды.
Көлік министрлігі жолдардың, көпірлердің және су өткізу құбырларының жай-күйіне тәулік бойы мониторинг жүргізуді қамтамасыз етуге тиіс.
Су ресурстары министрлігі су қоймаларын толтыру көлемін айқындап, оларға бақылауды қамтамасыз етуге, қажет болса алдын ала және қауіпсіз су жіберу шараларын қабылдасын. Сондай-ақ шекаралас мемлекеттермен бірлесіп, трансшекаралық су айдындарында су шығындары мен қауіптердің туындауы туралы тұрақты түрде өзара деректермен алмасуды ұйымдастыру жүктелді.
Төтенше жағдайлар министрлігіне су тасқыны қаупі күшейген жағдайда тұрғындарды уақытылы эвакуациялау үшін арнайы бекеттер мен техника да әзірлеу тапсырылды. Сонымен қатар құтқару топтарын тарту, оның ішінде әуе кемелері арқылы тасымалдау алгоритмдерін жаңарту қажет.