Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі жаңа Салық кодексі аясында қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша бірқатар өзгерістер енгізілетінін хабарлады. Жаңа нормалар 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді. Өзгерістер салықтық әкімшілендіруді ашық етуге, адал кәсіпкерлікті қолдауға және ҚҚС қолдану тетіктерін оңайлатуға бағытталған.
Жаңа кодексте ҚҚС салынбайтын айналым санаттары нақтыланды. Олардың қатарына мыналар жатады:
ҚҚС-тан босатылған тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді өткізу;
өткізу орны Қазақстан Республикасының аумағынан тыс орналасқан айналымдар;
Салық кодексінің 474-бабында көзделген жекелеген тауар санаттарын өткізу;
ойын бизнесі саласындағы қызмет;
арнайы салық режимі қолданылатын операциялар;
лотерея қызметіне байланысты айналымдар.
Құрылыс саласына қатысты да ерекшеліктер қарастырылған. Атап айтқанда, 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін құрылысы басталған және (немесе) пайдалануға берілген тұрғын үй ғимаратын немесе пәтерді өткізу ҚҚС салынбайтын операциялар қатарына жатады.
Сондай-ақ 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған сатып алу құқығымен тұрғын үйді ұзақ мерзімді жалға беру шарттары бойынша тұрғын үй ғимаратын немесе пәтерді жалға беру де ҚҚС-тан босатылады.
ҚҚС-сыз сатып алынған тұрғын үй ғимаратын немесе пәтерді өткізу кезінде айналым мөлшері өткізілетін объектінің құны мен бухгалтерлік есепте көрсетілген баланстық құны арасындағы оң айырма ретінде айқындалады. Бұл ретте қайта бағалау мен құнсыздану есепке алынбайды. Аталған нормалар құрылыс саласының жаңа салық талаптарына біртіндеп бейімделуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер, қайта өңдеушілер және ауыл шаруашылығы кооперативтері үшін ҚҚС-тың есепке жатқызылатын қосымша сомасының мөлшері 70%-дан 80%-ға дейін ұлғайтылды.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚҚС жаңартылған қағидалар бойынша есепке жатқызылады:
тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша – оларды нақты алған күні;
үшінші елдерден импорт бойынша – тауарлар шығарылған күні;
ЕАЭО елдерінен импорт бойынша – ҚҚС төленген күні;
резидент емес тұлғалардың жұмыстар мен қызметтері бойынша – электрондық шот-фактура жазылған күні.
Бұл өзгерістер ҚҚС-ты есепке жатқызу сәтін айқындаудың бірыңғай және түсінікті тәртібін енгізеді.
2026 жылдан бастап ҚҚС бойынша келесі мөлшерлемелер белгіленеді:
16% – базалық мөлшерлеме.
Төмендетілген мөлшерлемелер:
2026 жылдан бастап 5% және 2027 жылдан бастап 10% – дәрілік заттарға, медициналық бұйымдарға және лицензияланған денсаулық сақтау субъектілерінің көрсететін қызметтеріне;
10% – отандық мерзімді баспа басылымдарын өткізуге.
0% мөлшерлеме мына операцияларға қолданылады:
тауарлар экспортына;
халықаралық тасымалдарға;
шетелдік әуе компанияларына жанар-жағармай материалдарын жеткізуге;
арнайы экономикалық аймақтар аумағына өткізілетін тауарларға;
аффинирленген алтынды өткізуге.
ҚҚС бойынша 300.00 нысаны есепті тоқсаннан кейінгі айдың 15-інен ерте емес және одан кейінгі екінші айдың 15-інен кеш емес мерзімде ұсынылады.
Шот-фактуралар бойынша кейінге қалдырылған ҚҚС сомасын есепке жатқызу кезінде тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді сатып алу күні қолданыста болған Салық кодексінің нормалары қолданылады. Егер сатып алу 2025 жылғы желтоқсанда жүзеге асырылса, есепке жатқызу тәртібі 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданыста болған нормаларға сәйкес айқындалады.
Осылайша, ҚҚС есепке жатқызылатын салық кезеңі тауарларды, жұмыстарды немесе қызметтерді алу күні мен шот-фактура жазылған күннің ең кешіне сәйкес айқындалады. Осыған байланысты 2025 жылдың төртінші тоқсанында алынған, бірақ шот-фактурасы 2026 жылдың бірінші тоқсанында рәсімделген тауарлар мен қызметтер бойынша ҚҚС 2026 жылдың бірінші тоқсанында есепке жатқызылады.
Дереккөз: ҚР Қаржы министрлігі