Қазақстанда қаржылық қызметтерді тұтынушылар мен қаржы ұйымдары арасындағы дауларды сотқа дейін реттейтін бірыңғай институт құру жоспарланып отыр. Бұл бастама Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі әзірлеп жатқан «Банктер және банк қызметі туралы» жаңа заң жобасында көзделген.
Жаңа модельге сәйкес, қаржы ұйымынан алынған жауап тұтынушыны қанағаттандырмаған немесе белгіленген мерзімде мүлде жауап берілмеген жағдайда, азаматтар мен шағын бизнес өкілдері Қаржы омбудсманының бірыңғай қызметіне жүгіну құқығына ие болады.
«Қаржы омбудсманының бірыңғай қызметі қаржы нарығындағы дауларды сотқа дейінгі реттеудің негізгі институты болады және қазіргі уақытта қолданылып жүрген банк, сақтандыру және микроқаржы омбудсманының жекелеген тетіктерін біріктіреді», делінген Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі ақпаратында.
Бірыңғай қаржы омбудсманы қаржы нарығындағы дауларды қараудың негізгі сотқа дейінгі алаңына айналмақ. Ол тұтынушылар мен қаржы ұйымдары арасындағы мүліктік талаптарды қарап, орындауға міндетті шешімдер қабылдайды. Егер дау осы деңгейде шешілмесе, тұтынушының сотқа жүгіну құқығы сақталады.
Сотқа дейінгі реттеу тетігі банктермен, микроқаржы ұйымдарымен, коллекторлық агенттіктермен, сақтандыру компанияларымен және брокерлік ұйымдармен туындайтын дауларға қолданылады. Бұл қатарға кредит шарттарының талаптарын өзгертуге қатысты келіспеушіліктер, міндетті және ерікті сақтандыру мәселелері, сондай-ақ бағалы қағаздар нарығындағы қызмет көрсету шарттарынан туындайтын талаптар кіреді.
Қаржылық қызметтерді тұтынушылар ұғымына жеке тұлғалармен қатар шағын кәсіпкерлік субъектілері де енгізіледі. Сонымен бірге сақтандыру секторында сақтандыру ұйымдарының өзара дауларын қарау мүмкіндігі де қарастырылған.
Сонымен қатар жаңа құрылымның басқару жүйесі де қайта қалыптастырылады.
«Қаржы омбудсманы қызметінің кеңесіне агенттікпен алдын ала келісім бойынша қаржылық қызметтердің жекелеген бағыттары бойынша қаржы омбудсмандарының қажетті санын тағайындау құқығы берілетін болады», деп қосты агенттікте.
Қаржы реттеушісі омбудсмандардың кәсіби қызметіне қойылатын талаптарды белгілеп, корпоративтік басқару стандарттарының сақталуын және қаржы ұйымдарының шешімдерді орындауын қадағалайды.
Реттеуші органның бағалауынша, бұл механизм сот жүйесіне түсетін жүктемені азайтып, агенттіктің ресурстарын қаржы нарығын дамыту мен қадағалауға бағыттауға мүмкіндік береді. Ұсынылып отырған модель халықаралық озық тәжірибеге сай және тұтынушылардың өтініштерін қараудың үш деңгейлі жүйесіне негізделген. Соған сәйкес тұтынушы қаржы ұйымына жүгіну, қаржы омбудсманына өтініш беру және қажет болған жағдайда агенттікке шағымдана алады.
Дереккөз: Қаржы реттеушісі