Қазақстанда көші-қон үдерістерін реттеудің жаңа тәсілдері енгізіледі. Үкімет 2030 жылға дейінгі көші-қон саясатының тұжырымдамасын бекітті. Премьер-министрдің орынбасары – мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева құжаттың негізгі ережелерін түсіндірді, деп хабарлайды QazMonitor Үкіметке сілтеме жасап.
Министрдің айтуынша, көші-қон саясаты қазіргі таңда әлеуметтік және экономикалық өзгерістердің маңызды индикаторына айналып отыр. Осыған байланысты көптеген мемлекеттер бұл бағыттағы тәсілдерін қайта қарап жатыр. Қазақстан да көші-қон жүйесін заман талабына сай жаңғыртып, оны ашық әрі айқын етуге ниетті.
2030 жылға дейінгі тұжырымдама 2025 жылғы желтоқсанда қабылданған. Құжатта экономиканың кадрлық қажеттіліктері, азаматтардың мүддесін қорғау және ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселелері кешенді түрде қамтылған.
«Ең алдымен, біз Қазақстан азаматтарының мүддесін басшылыққа аламыз. Шетелдік жұмыс күші тек нақты кадр тапшылығы бар салаларға ғана тартылады. Көші-қон бағыт-бағдары өңірлер мен нақты жобалардың сұранысына сай қалыптасады», деді Аида Балаева.
Тұжырымдамада «Заң және Тәртіп» қағидаты негізгі басымдық ретінде белгіленген. Көші-қон талаптарын бұзғаны үшін жауапкершілік мигранттарға да, жұмыс берушілерге де бірдей қолданылады. Қауіпсіздік мәселелері елге кіруден бастап, елден шығуға дейінгі барлық кезеңде қамтамасыз етіледі.
«Сондықтан көші-қон талаптарын бұзғандар жауапкершіліктен сырт айналып кете алмайды. Бұл талап мигранттарға да, жұмыс берушілерге де бірдей қолданылады. Қауіпсіздік елге кіруден бастап, елден шығуға дейін толық қамтамасыз етіледі. Біздің мақсатымыз – Қазақстанға заңды сыйлайтын, мәдениетімізді құрметтейтін адамдардың келуі», деп атап өтті министр.
2026 жылғы қаңтардан бастап шетел азаматтары, оның ішінде этникалық қазақтар үшін алдын ала іріктеу тәртібі енгізіледі. Ол мемлекеттік тілді білу деңгейін тексеруді, цифрлық сауалнаманы, уәкілетті органдардың тексерулерін және әңгімелесуді қамтиды.
Мемлекеттік қолдауға үмітті қандастар үшін жеке тәртіп қарастырылған. Ол үшін қандас мәртебесін рәсімдеп, еңбек күші тапшы өңірлерге қоныстану қажет. Бұл өңірлер қатарына Ақмола, Абай, Қостанай, Павлодар, Атырау, Батыс, Шығыс және Солтүстік Қазақстан облыстары кіреді.
Министрдің айтуынша, өңірлік квота аясында көшіп келген қандастармен бес жылға әлеуметтік келісімшарт жасалады. Мемлекет көшуге, тұрғын үймен қамтамасыз етуге және жұмысқа орналасуға қолдау көрсетеді. Ал келісімшарт мерзімі аяқталмай басқа өңірге қоныс аударған жағдайда көрсетілген қолдауды қайтару талап етіледі.
Сонымен қатар мемлекеттік қолдаусыз, жалпы тәртіппен тұрақты тұруға рұқсат алу мүмкіндігі де сақталады. Бұл жағдайда қоныстанатын өңірді өз қалауынша таңдауға болады.
Аида Балаеваның айтуынша, жаңа көші-қон саясаты кезең-кезеңімен енгізіледі. Бұл үдерісте қоғамның, бизнестің және өңірлердің пікірі ескеріледі. Цифрлық құралдарды қолдану заңсыз әрекеттер мен жалған құжаттардың алдын алуға мүмкіндік береді.