Қазақстанда жаңа Конституция ресми түрде күшіне еніп, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған бірқатар маңызды құқықтық жаңашылдық енгізілді, деп хабарлайды QazMonitor.
Атап айтқанда, Ата заңда адвокатураның конституциялық мәртебесі бекітіліп, зияткерлік меншік құқықтарын қорғауға кепілдік берілді және заңдардың кері күшіне жол берілмейтіні нақты айқындалды.
Маңызды өзгерістердің бірі – адвокатура институтының конституциялық деңгейде бекітілуі. Енді Конституцияда адвокатура әрбір адамның білікті заң көмегін алуына және өз құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауына жәрдемдесетіні тікелей көрсетілген. Бұл құқықтық көмектің қолжетімділігін арттырып, қоғамның сот пен құқықтық жүйеге деген сенімін нығайтуға бағытталған.
Сонымен қатар, жаңа Конституцияда алғаш рет зияткерлік меншік құқықтарын қорғау конституциялық кепілдік деңгейінде бекітілді. Бұл шығармашылық және ғылыми қызмет нәтижелерінің құқықтық әрі экономикалық құндылығын мойындап, білім экономикасын, креативті индустрияларды және инновациялық секторды дамытуға құқықтық негіз қалыптастырады. Сондай-ақ бұл норма Қазақстанның инвестициялық тартымдылығын арттыруға ықпал етеді.
Ата заңдағы тағы бір маңызды жаңашылдық – заңдарға кері күш беруге тікелей тыйым салынуы. Конституцияға сәйкес, азаматтарға немесе бизнеске қосымша міндет жүктейтін не жауапкершілікті күшейтетін жаңа құқықтық нормалар олар күшіне енгенге дейін туындаған құқықтық қатынастарға қолданылмайды.
Бұл қағида құқықтық айқындық пен заңнаманың болжамдылығын қамтамасыз етіп, азаматтар мен кәсіпкерлерге бұрын қалыптасқан құқықтық қатынастарға жаңа талаптардың қолданылу қаупінсіз ұзақ мерзімді жоспар құруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге, бұл конституциялық кепілдік заң шығарушы және құқық қолдану органдары үшін де нақты талап белгілейді. Яғни заңнамаға енгізілетін кез келген өзгеріс құқықтық айқындық, әділдік және тұлғалардың құқықтық жағдайын кері күшімен нашарлатуға жол бермеу қағидаттарына сәйкес қабылданып, қолданылуы тиіс.
