Отбасы банк тұрғын үй кезегін қалыптастыру, деректерді тексеру қажеттігі және банк қабылдаған шешімдер туралы түсініктеме берді, деп хабарлайды QazMonitor kapital.kz іскерлік ақпарат орталығына сілтеме жасай отырып.
2025 жылғы тамызда әкімдіктер банкке 642 мыңнан астам кезекте тұрған адамның дерегін тапсырған. Қазан айынан бастап бұл база кезең-кезеңімен түгенделіп, деректер жаңартылуда.
Тексеру барысында деректердің жоғалуы, көшу, мүліктегі ең төменгі үлес, отбасының құрамын қате көрсету және әлеуметтік осал топтардың (жетім балалар, мүгедектер және олардың заңды өкілдері) жағдайлары сияқты бірқатар мәселелер анықталды.
Осыған байланысты банк бірнеше шешім қабылдады:
1) Тіркелген жері өзгерген кезде кезектен шығару (жетімдер үшін)
Жетім балалар мектеп бітіргеннен кейін басқа қалаға оқуға немесе жұмысқа кетіп, тіркеуін ауыстырып немесе уақытша тіркеусіз жүреді. Сондықтан олар тұрғын үй бөлу кезінде бас тартуға ұшырайтын. Енді осы санаттағы азаматтар үшін кезекке тұру өңірі ғана есепке алынады, ал ағымдағы тіркеу талап етілмейді.
2) Жеке меншікке ең төменгі үлес болса да қолдау берілмейтін еді
Бұрын пәтердегі кішкентай үлес (мысалы, ата-аналардың жекешелендірілген пәтеріндегі үлес) азаматты жалдамалық немесе жеңілдетілген ипотекаға үміткерден айыруы мүмкін еді.
Енді 2026 жылғы ақпаннан бастап үлес болуы кедергі болмайды: кезекте тұрғандар үлесі бар жағдайда да тұрғын үй немесе жеңілдетілген несие ала алады.
3) Сатып алу-сату шартын бұзғаны үшін кезектен шығару
Азамат несиелік немесе жалдамалық тұрғын үйді қабылдамай, әкімдікпен келісімді бұзса, жүйе оны соңғы 5 жылда мүлік алған деп есептеп, мәртебесін тоқтататын.
Енді тұрғын үйді пайдаланбағаны дәлелденсе (ипотека алынбаған немесе жалдамалы пәтер алу талаптарына сай келмеген), және әкімдікпен келісімнің бұзылғаны расталса, адам қайтадан кезекке тұрып, қолдау ала алады.
4) Қаржысы жоқ немесе жақын туысы жоқ адамды қоса алмайтын жағдай
Жетім балалар мен мүгедектер сияқты азаматтар кейде қажетті табыс пен жақын туыстарды жинай алмайды.
Енді олар табыссыз да сәйкестендіріле алады және екі кепілгер-қосалқы заемшыны (үшінші тұлғалар) тарта алады. Отбасының табысы тексерілмейді.
5) Бау-бақшалық үйі бар деп бас тартатын еді
Бау-бақшалық үйі (жақында салынған тұрмыстық құрылысы бар) тұрғын үй ретінде есептелмейді, бірақ бұрын бұл негіз ретінде қолданылатын.
Енді «бау-бақшалық үйі» бар адамдар да кезекке тұра алады.
6) Адамды кезекке қате қойған жағдайлар
Көбінесе қолмен енгізу кезінде қорғаншыны немесе баланы кезекке қойып жіберген жағдайлар болды.
Мұндай қателер өтініш, әкімдік хаттамасы немесе сот шешімі арқылы түзетіледі.
7) Отбасында туысы емес адамдар көрсетілген
Кейбір кезектегі адамдардың отбасына жатпайтын тұлғалар көрсетілген.
Оларды өтініш пен құжат негізінде отбасынан шығару мүмкін.
8) Өңірдің шекаралары өзгерген
2022 жылғы әкімшілік реформадан кейін кейбір өңір деректері ескірген.
Өңірді өтінішпен түзетуге болады.
9) Шетелде некесі немесе балалары барлар
Шетел азаматтарымен некеде болған немесе балаларын шетелге жіберген адамдардың дерегі сәйкес келмей қалатын.
Шетел азаматтары отбасы құрамынан шығарылуы мүмкін.
10) Ескі деректер бойынша тұрғын үй бөлу
kezekte.kz жүйесіндегі ескі деректер қате бөлуді және ұзақ күтуге әкелген.
Енді жалдамалы және несиелік тұрғын үй тек инвентаризациядан өткен адамдарға ғана беріледі.
Банк деректерді жаңарту жұмыстарын жалғастырып, болашақта күрделі жағдайларды тез әрі кешенді шешетін арнайы тұрғын үй комиссиясын құру мүмкіндігін қарастырып жатыр.
