Республикалық еңбекті қорғау ғылыми-зерттеу институты «Жасыл экономикаға көшу аясындағы еңбек жағдайлары және кәсіптік тәуекелдер: жіктеу, санаттар және топтастыру критерийлері» ғылыми-техникалық бағдарламасының негізгі кезеңін қорытындылады, деп хабарлайды QazMonitor.
Бағдарламаның негізгі мақсаты – еңбек жағдайларын бағалау тәсілдерін жетілдіріп, зиянды және қауіпті факторларды тіркеумен шектелмей, нақты жұмыс орындарындағы кәсіптік тәуекелдерді уақтылы анықтауға және оларды азайту шараларын қабылдауға мүмкіндік беретін жүйеге көшу.
Зерттеу нәтижесінде жұмыс орындарын кәсіптік тәуекел деңгейіне қарай саралауға мүмкіндік беретін еңбек жағдайларының жіктемесі әзірленді. Сондай-ақ зиянды және (немесе) қауіпті еңбек жағдайларында жұмыс істейтін қызметкерлердің санаттары мен оларды тиісті санаттарға жатқызу критерийлері айқындалды.
Бағдарлама аясында төрт әдістеме әзірленді. Олар еңбек жағдайларын тәуекелге бағдарланған тәсіл негізінде жіктеуді, зиянды және қауіпті жағдайларда жұмыс істейтін қызметкерлердің санаттарын анықтауды, ашық ауада, жер астында және биіктікте жұмыс істеу кезіндегі кәсіптік тәуекелдерді бағалауды, сондай-ақ кеңейтілген практика мейірбикелерінің еңбек жағдайлары мен кәсіби ортасын бағалауды қамтиды.
Бұдан бөлек, өндірістік орта мен еңбек процесінің факторларын ескере отырып, еңбек жағдайларын бағалау және жіктеу бойынша оқу модулі әзірленді.
Кәсіптік тәуекелдерді басқару бөлігінде еңбек заңнамасын жетілдіруге қатысты ғылыми негізделген ұсыныстар да дайындалды. Олар «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне еңбек заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы аясында әзірленді.
«Еңбекті қорғау және қауіпсіздік» автоматтандырылған ақпараттық жүйесінде төрт цифрлық анықтама мен құрал іске әзірленді. Олардың қатарында зиянды және қауіпті өндірістік факторлар жіктеуіші, кәсіптік тәуекелдерді бағалаудың электрондық есебі және түзету іс-шараларының электрондық жоспары бар.
Әзірленген тәсілдер тоғыз кәсіпорында пилоттық сынақтан өткізіліп, оның нәтижесінде сегіз енгізу актісі алынды. Зерттеулер тау-кен, құрылыс және өңдеу өнеркәсібінің ерекшеліктерін ескере отырып жүргізілді. Бұл тәсілдердің өндірістік жағдайдағы тиімділігін тексеруге мүмкіндік берді.
Бағдарламаның ғылыми нәтижелері бойынша Web of Science және Scopus халықаралық дерекқорларында индекстелетін басылымдарда бес мақала, сондай-ақ ҚР Ғылым және жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған журналдарда 18 жарияланым жарық көрді. Сонымен қатар алты авторлық куәлік алынды.
Жаңа тәсілдердің негізгі практикалық мақсаты – еңбек жағдайларын есепке алудан кәсіптік тәуекелдердің алдын алуға көшу. Бұл жұмыс берушілерге нақты жұмыс орындарындағы қауіптерді дәлірек анықтап, тәуекел деңгейін бағалауға және қажетті профилактикалық шараларды жоспарлауға мүмкіндік береді.
Жұмыскерлер үшін жаңа тәсілдер еңбек қауіпсіздігін арттыруға, жарақат пен кәсіптік ауруларға әкелуі мүмкін факторларды уақтылы анықтауға және жағымсыз салдарлар туындағанға дейін тиісті шаралар қабылдауға бағытталған.
Ғылыми-техникалық бағдарламаның нәтижелері кәсіптік тәуекелдерді басқару жүйесін одан әрі жетілдіруге, сондай-ақ еңбекті қорғау саласындағы нормативтік-құқықтық және әдістемелік базаны жаңартуға негіз болады.
Жүргізілген жұмыс 2030 жылға дейінгі Қауіпсіз еңбек тұжырымдамасының және Қазақстанның «жасыл экономикаға» көшу тұжырымдамасының басымдықтарына сәйкес келеді.
