Қазақстанда трансшекаралық сауда-логистикалық хабтарды дамыту жобалары нақты іске асыру кезеңіне өтті. Бес негізгі бағытта өндірістік нысандар салынып, логистикалық инфрақұрылым кеңейіп, алғашқы жүк тасымалы жүзеге асырыла бастады. Сауда және интеграция министрлігінің мәліметінше, бұл жобалар Қазақстанның Қырғызстан, Өзбекстан, Ресей, Қытай және Каспий өңірі елдерімен сауда байланыстарын нығайтып, шикізаттық емес экспорт көлемін 30%-ға дейін арттыруға мүмкіндік береді.
Шығыс бағытындағы негізгі жобалардың бірі – «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағы (АЭА). Мұнда жобалар саны 2022 жылдан бері 14-тен 69-ға дейін, ал тартылған инвестиция көлемі 340 млрд теңгеден 652,8 млрд теңгеге дейін өсті. Қазір жалпы құны 75 млрд теңге болатын 40 жоба іске асырылып жатыр. Олардың аясында 864 жұмыс орнын ашу көзделген.
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында АЭА-да тағы тоғыз қатысушы тіркелді. Олардың жобаларына 9,3 млрд теңге инвестиция тартылып, 230 жұмыс орнын құру жоспарланған. Осы кезеңде өндірілген өнім көлемі 12,7 млрд теңгеге жетті. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 74%-ға көп.
«Қорғас» аумағында жылына 540 мың контейнер қабылдай алатын құрғақ порт пен ауданы 25 мың шаршы метр болатын «А» санатындағы қойма кешені жұмыс істейді. Тағы екі ірі логистикалық жоба жобалау кезеңінде. 2028 жылға дейін мұнда 577,7 млрд теңгеге 28 жобаны іске асырып, шамамен 2,8 мың жұмыс орнын ашу жоспарланған. Ірі бастамалардың қатарында құны 330 млрд теңге болатын «Қазақстан-Қытай халықаралық индустриялық қаласы» индустриялық паркі және 250 млрд теңгелік халықаралық жүк-жолаушылар әуежайы бар.
Оңтүстік Қазақстанда «Орталық Азия» халықаралық өнеркәсіптік кооперация орталығының құрылысы жалғасып жатыр. Аумағы 100 гектар жерді қоршау жұмыстары аяқталып, ішкі жолдар мен инженерлік желілер салынуда. Сыртқы құрылыс-монтаж жұмыстары аяқталған, қазір іске қосу-баптау жұмыстары жүргізіліп жатыр. Ішкі инженерлік инфрақұрылымның 55%-ы дайын. Қалған жұмыстарды 2026 жылғы желтоқсанда аяқтау көзделген.
Сонымен қатар әкімдік сегіз өндірістік ғимараттың құрылысын толық аяқтады. Орталықта жүзеге асырылатын инвестициялық жобалардың жалпы құны 89,4 млрд теңгеге жетті. Оның ішінде құны 75,3 млрд теңге болатын индустриялық парк жобасының құрылысы басталды.
Жамбыл облысындағы Индустриялық сауда-логистикалық кешен 2026 жылғы сәуірде арнайы экономикалық аймақ мәртебесін алды. Кешен үшін 165 гектар жер учаскесі белгіленіп, инженерлік желілерге қосу бағдарламасы әзірленді. Биыл бірінші кезектегі қосалқы станцияның құрылысы басталды. Осы мақсатқа қарастырылған 12 млрд теңгенің шамамен 4 млрд теңгесі 2026 жылы бөлінді, қалған қаражатты келесі жылы бағыттау жоспарланып отыр. Кешен аумағын және инфрақұрылымын дайындау жұмыстары да жалғасуда.
Батыс Қазақстан облысында 281 гектар аумақты алып жатқан «Еуразия» трансшекаралық сауда орталығы дамып келеді. Мұнда газ, электр, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін қамтитын сыртқы инженерлік инфрақұрылымның бір бөлігі тартылған. Индустриялық аймақта асфальтбетон өндіру, автомобиль шиналарын қайта өңдеу, газобетон бұйымдарын шығару және газтурбиналық электр станциясын салу жобалары іске асырылып жатыр.
Сонымен қатар инвестиция тартуға және өндірісті жергіліктілендіруге жағдай жасау үшін «Еуразия» арнайы экономикалық аймағын құру мәселесі пысықталуда.
Каспий бағытында Ақтау халықаралық контейнерлік хабының жұмысы басталды. 2026 жылғы 14 шілдеде порт алғашқы контейнерлік пойызды қабылдады. Қазіргі уақытта 233 контейнер немесе 444 жиырма футтық эквивалент (ДФЭ) өңделді. Жобаны кезең-кезеңімен іске асыру нәтижесінде порттың контейнерлік жүктерді өткізу қуатын жылына 70 мың ДФЭ-ден 240 мың ДФЭ-ге дейін арттыру жоспарланған.
Каспий көлік торабындағы тағы бір ірі жоба – ЕРСАЙ индустриялық портының контейнерлік терминалы. Оның құрылыс дайындығы шамамен 85%-ды құрайды. Ұзындығы 10 шақырым болатын портішілік теміржол желілерінің құрылысы аяқталды, контейнерлік алаң мен кран асты жолдарын салу жұмыстары аяқталуға жақын. Терминалды 2026 жылғы 1 қазанда пайдалануға беру жоспарланған.
Толық қуатына шыққаннан кейін терминал жылына 120 мың ДФЭ-ге дейін өңдеп, 300 кемеге дейін қабылдай алады. Жобаға 15 млрд теңгеден астам жеке инвестиция тартылған.
Осылайша, Қазақстандағы бес трансшекаралық хаб көршілес елдердің нарықтарымен сауда байланысын кеңейтуге арналған бірыңғай инфрақұрылымдық жүйені қалыптастырып келеді. Бірқатар нысанда өндіріс жолға қойылып, алғашқы контейнерлік пойыздар қабылданса, басқа жобаларда инженерлік желілер тартылып, құрылыс жұмыстары жалғасып жатыр. Алдағы кезеңде негізгі міндет – жобаларды толық қуатына шығару, инвесторлар санын көбейту және Қазақстан арқылы өтетін сауда мен транзит көлемін ұлғайту.
