Қалалар әлемдік экономикадағы негізгі драйверге айналды, олар әлемдік ЖІӨ-нің шамамен 80%-ын қалыптастырып, бизнес, жұмыс орындары, ресурстар мен инновацияларды шоғырландырады. Сондықтан smart қалаларды дамытуға инвестициялар қалалық басқарудың тиімділігін, тұрақтылығын және инвестициялық тартымдылығын арттырудың маңызды құралына айналып отыр. Мұндай тұжырымдар АХҚО-ның «AIFC Insights» талдау орталығының есебінде келтірілген.
Қазіргі таңда қалалар әкімшілік орталық қана емес, деректер, интернет және жасанды интеллект арқылы өмір сапасын, басқару тиімділігін және қауіпсіз қалалық ортаны қалыптастыратын цифрлық экожүйелерге айналып келеді. Қазақстанда «Цифрлық Қазақстан» ұлттық бағдарламасы қалаларды цифрландырудың берік негізін қалаған. Астана, Алматы және Шымкент қалалары AI негізіндегі көлік басқару, инфрақұрылым мониторингі және талдау жүйелерін енгізуде, бұл тұрғындардың қауіпсіздігі мен жайлылығын арттыруға ықпал етеді.
Мысалы, Астанада Presight AI (БАӘ) компаниясымен бірлесіп Smart City Astana жобасы жүзеге асырылуда. Жоба аясында заманауи ахуалдық орталық, қалалық дата-орталық, инфрақұрылымның цифрлық интеграциясы және деректер талдауы мен AI технологиялары енгізіледі. Бұл қалалық басқаруды жаңа деңгейге көтеріп, процестердің ашықтығы мен шешімдердің негізділігіне септігін тигізеді.
Есепте smart қалалар тек технология емес, деректер интеграциясы, цифрлық инфрақұрылым және институционалдық сенім арқылы табысқа жететіні айтылған. БҰҰ Электрондық үкімет даму индексінде Қазақстан 24-ші орында, ал Smart Centres Index бойынша Астана 46-шы орында тұр.
AIFC Insights дерегінше, smart cities жаһандық нарығы 2027 жылға қарай 1 трлн АҚШ долларынан асады. АХҚО Әкімшілігінің өнімдер жөніндегі бас директоры Жанболат Кәкішев Қазақстанның бұл үрдістен зор әлеует көріп, халықаралық технологиялық компанияларды тартуға дайын екенін айтты.
Есепте Цюрих, Сингапур, Сеул, Копенгаген, Дубай және Амстердам сияқты қалалардың тәжірибесі smart қалалардың табысы технология санына емес, институттардың дамуына, жүйелердің үйлесімділігіне және азаматтардың сенім деңгейіне байланысты екенін көрсететіні атап өтілген. 2050 жылға қарай әлем халқының шамамен 68%-ы қалаларда тұрады деп болжануда, ал қалалар жаһандық күкірт қышқылы шығарындыларының шамамен 75%-ын қалыптастырады.
Есеп мемлекеттік органдар мен бизнес үшін қазақстандық қалалардың цифрлық трансформациясына қатысу және инновациялардың келесі толқынына қосылу мүмкіндігін ұсынады.
