Жоғары аудиторлық палата кәсіпкерлік субъектілеріне көрсетілетін мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігіне аудит жүргізіп, негізгі қорытындыларды Палата төрағасы Әлихан Смайылов ҚР Мәжілісінде таныстырды.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша бизнесті дамытуға басымдық беріліп отыр. Аудит мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігіне және әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың (ӘКК) қызметіне қатысты өткізілді. Тексеру аталған құралдардың іскерлік белсенділікке қосқан нақты үлесін бағалауға мүмкіндік берді.
Смайылов атап өткендей, қолдау шаралары мен операторлар көп, бірақ оларды түсіну қиын. Өтінім беруден бастап тиімділікті бағалауға дейінгі барлық кезеңді қамтитын бірыңғай ақпараттық платформа әлі жоқ. Аудит бойынша Ұлттық экономика министрлігінің қолдау көлемі деректері кемінде екі есе төмен көрсетілген. Соңғы алты жылда салықтық жеңілдіктерді есепке алмағанда, мемлекет кәсіпкерлерге 4,5 трлн теңге көлемінде қолдау көрсеткен. Оның 90%-ы бес негізгі құралға тиесілі: шығындарды және кредиттер бойынша мөлшерлемелерді субсидиялау, кепілдікпен сатып алу, кредит беру және лизинг.
Аудит тізілімнің сапасының жеткіліксіз екенін көрсетті. Қолдау шараларының әсерін бағалау әдістемесінде айқындық жоқ, әлеуметтік және экономикалық әсерлер нақты есептелмеген. Көп кәсіпкер бір мезгілде 19-ға дейін қолдау алған, ал тиімділікті бағалау көбіне жұмыс орындары мен төленген салыққа ғана сүйенеді.
«БАҚЫЛАУДА» сервисі толық цифрлық платформаға айналуы екіталай, деректердің сапасына жауап жоқ, операторлар әртүрлі ережелер қолданады. Кейде кәсіпкерлер заңда қарастырылмаған құжаттарды тапсыруға міндеттеледі, бұл қолжетімділік қағидаттарын бұзады.
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар жүйелі басқарудың жоқтығынан негізгі мақсатынан ауытқып, кейде бақылаусыз несие береді. Бұл тәсіл бәсекелестікті шектейді және тұрақты экономикалық байланыстар қалыптастырмайды.
Қорытынды бойынша, қаржылық қолдауды алған жобалардың 64%-ында салық көлемі артқанымен, барлығы қолдаудан деп айтуға болмайды. Қаржылық емес шаралардың әсері есептелмейді, олардың құны нарықтағы ұқсас қызметтерге қарағанда қымбатқа түседі. Жалпы алғанда бюджеттен 133 млрд теңге тиімсіз пайдаланылған. 132 млрд теңгеге қаржылық есеп бұрмаланған. 13 млрд теңгеге қаржылық бұзушылықтар анықталған. 14 материал құқық қорғау органдарына, ал 105 материал әкімшілік жауапкершілікке жолданған.
Дереккөз: ЖАП
